Het fokken van rashonden. I.

raszuiver2bWat is er mis met het fokken van rashonden? Nou, op het eerste gezicht niks, maar er is wel een probleem, en dat probleem zit bij ons. Wij willen namelijk allemaal, als liefhebber van een bepaald ras, mooie, gezonde en raszuivere honden. Maar het probleem is dat een fokker dat niet allemaal tegelijkertijd kan leveren. Niet en mooi en gezond en raszuiver! Hij zegt van wel, maar geloof er maar niets van! Waarom niet? Dat zit zo. In de eerste plaats moet een ras “fokzuiver” gemaakt worden en daarom moet er flink worden ingeteeld.

Dat klinkt niet fris en is ook niet gezond. Daarom spreken fokkers van rashonden liever van lijnenteelt. Dat klinkt al wat aangenamer, maar het is in wezen precies hetzelfde. Het resultaat (inteeltverschijnselen) laat alleen wat langer op zich wachten. Ooit afgevraagd waarom alle rashonden er min of meer hetzelfde uitzien? Het lijken wel klonen van elkaar! En eigenlijk is dat ook zo. Het antwoord is heel simpel: inteelt. Eh… sorry, lijnenteelt. Zo fok je homozygote dieren. Dat is een duur woord voor honden die er allemaal hetzelfde uitzien, allemaal dezelfde eigenschappen hebben en die eigenschappen doorgeven aan het nageslacht. Niks aan de hand dus. Fokken maar!

rogerEven een zijstapje. Wij mensen zien er niet allemaal uit als James Bond of Marilyn Monroe (hoewel sommigen dat misschien graag zouden willen). Bij de mens is inteelt namelijk bij wet verboden. Overal en in alle culturen! Waarom zou dat zijn?

Terug naar de honden. Als een dekreu rastypische eigenschappen heeft die hij mooi doorgeeft aan het nageslacht, fokt een fokker graag met hem verder. Die eigenschappen moeten worden vastgelegd voor het nageslacht. En fokkers willen altijd met grote stappen snel thuis zijn. Ze hebben echt niet de tijd om 20 of 30 generaties te wachten op het resultaat, want dan zien ze er zelf niks van. Het vastleggen van gewenste eigenschappen gebeurt het snelst en simpelst met incest. Vader-dochter, moeder-zoon, grootvader-kleindochter, neef-nicht kruisingen zijn dan ook volstrekt normaal in de hondenwereld. Het ras moet immers “verbeterd” worden! En snel ook! Fokkers noemen dit positieve selectie. En dit is de grootste dwaling in de hondenfokkerij, want

pos

Vroeger beweerden sommige wetenschappers en kynologen van internationale naam en faam dat incest of inteelt veel duidelijk maakte over een foklijn (wat inderdaad zo is) en dat daarom inteelt goed was voor een ras. Ze zeiden dat de voorwaarde was dat fokkers uitsluitend met de gezonde exemplaren fokten. Nu is duidelijk geworden dat dit een volkomen achterhaald standpunt is. De meeste moderne wetenschappers en kynologen zijn hier inmiddels van overtuigd, maar een aantal fokkers blijft liever aan de opvattingen van 50 jaar geleden vasthouden. Wat is het geval. Het zit zo.

Elke hond, hoe mooi en hoe rastypisch ook, bezit genen (daarin zitten de erfelijke eigenschappen) die later in het nageslacht problemen zullen veroorzaken. Onherroepelijk! Een hond heeft zo’n 20.000 genen. Daarvan zijn er nu ongeveer 400 bekend die erfelijke afwijkingen (zeg maar ziektes) veroorzaken. Met de directe nakomelingen is meestal nog niets mis. Genen met een erfelijke afwijking kunnen zich ongezien en onopgemerkt in het ras verspreiden.

De dragers van die genen zijn niet te herkennen, want dragers hebben nergens last van. De erfelijke afwijking openbaart zich pas als die drager gekoppeld wordt aan een andere drager met dezelfde erfelijke afwijking in de genen. Pas in latere generaties wordt het probleem dus in volle omvang duidelijk. Het heeft te maken met enkelvoudig-recessieve genen. Alweer een moeilijk woord, maar het betekent gewoon dat beide ouderdieren zo’n gen moeten hebben om het aan de puppen door te geven.

Als twee dragers van een enkelvoudig-recessief gen met elkaar worden gekruist, zie je de erfelijke afwijking opduiken bij de puppen. Lastig is nog dat het weer niet bij alle puppen voorkomt! Het schema van de nakomelingen ziet er als volgt uit.

enkelvoudig recessieve vererving met 2 dragers:

combinatie drager x drager

combinatie drager x drager

De ouderdieren mankeren niets, maar een kwart van de puppen uit deze fokcombinatie (AA) heeft kans om de erfelijke ziekte te krijgen. De helft (aA en Aa) heeft kans drager te zijn (waar je dus weer niets aan ziet en die dragers hebben zelf nergens last van) en 25 procent van de puppen (aa) heeft kans vrij te zijn van de ziekte. Het kan niet vaak genoeg gezegd worden: een enkelvoudig recessief verervende afwijking is bij een drager van die afwijking niet te zien. Nooit! Het dier heeft nergens last van. En de dragers van een schadelijke gen zijn niet uit de populatie te fokken, zolang dit gen niet via laboratoriumonderzoek is op te sporen!

En of het nu gaat om paarden, koeien, honden of mensen: de natuur maakt geen uitzondering en geldt voor alles en iedereen. Mensen die dit in de naaste familie hebben meegemaakt (helaas ook in mijn eigen familie) weten het als geen ander. De vader is kerngezond, de moeder mankeert ook niets. Er lijkt geen vuiltje aan de lucht. Maar dan wordt ineens, als een bliksemslag bij heldere hemel, een kind geboren met een ernstige lichamelijke afwijking.

Hoe kan dat, vraag je je dan af! Is het een speling van de natuur, is het de toorn van God? Nee, het antwoord is simpel. Toevallig hebben twee enkelvoudig-recessieve genen van deze erfelijke afwijking elkaars pad gekruist. De ouders zijn dragers, maar verder kerngezond; de afwijking werd pas zichtbaar bij het kind.

Dit is deel 1 van “Het fokken van rashonden.”

Lees hier deel 2    –   Lees hier deel 3

Lees hier over dwerggroeibij de Saarloos Wolfhond.

Dit bericht werd geplaatst in Erfelijkheid en getagged met , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Het fokken van rashonden. I.

  1. Karin zegt:

    Serie over fokken rashonden is uit mijn hart gegrepen. Waarom moet ales op elkaar lijken, zogenaamd om de honden fokzuiver te houden? Gezonde honden, daar gaat het toch om? Heel veel fantastsich uitgebreidde informatie op deze site. Echt geweldig, Liefs Karin Soetbier-van Lente.

Geef je reactie:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s