Heterosis

blonde_aquitaineIk heb al eens geschreven over onze Franse vrienden, biologische boeren die Blondes d’Acquitaine fokken. Een heel mooi koeienras, ontstaan in 1963 uit twee andere rassen, de Limousin en de Charolais. Hé, ontstaan uit twee rassen… waar heb ik dat meer gehoord. En net als de Saarloos Wolfhond (toen Leendert Saarloos ze zelf nog fokte) niet gefokt om het uiterlijk. Verdere gelijkenis met het ontstaan van ons ras berust op zuiver toeval. Onze Franse vrienden waren wel verbaasd over hoe het toegaat in de rashondenfokkerij. “Het lijkt wel of jullie met die hondenfokkerij in Nederland nog 50 jaar achterlopen.” Deze week moest ik weer aan die woorden denken toen ik het boek ‘Boeren in Nederland, geschiedenis van de Landbouw 1500- 2000,’ las.

Eind jaren 70 werd in Nederland in snel tempo het vertrouwde Friese, zwartbonte rundvee vervangen door het efficiëntere Holstein-Friesian ras. De Holsteiner was sterker en gaf meer melk. Simpel. Dat veroorzaakte veel deining in het – toen nog – zeer traditionele fokkerswereldje van het Nederlandse rundvee, aldus de auteur van het boek dr. ir. G. J. H. Bieleman. Ik mag Jan zeggen, want ik ken hem nog goed uit mijn jeugdjaren. Hij was de zoon van de fietsenmaker bij ons om de hoek en toen al een slim ventje. Bieleman plaatste onderstaande foto in zijn boek. Het is de melkfabriek van ons dorp. (Dit dorp, ik weet nog hoe het was, de boerenkind’ren in de klas, een kar die ratelt op de keien… het raadhuis met een pomp ervoor, een zandweg tussen koren door, het vee, de boerderijen…) Niets mooier dan nostalgie.

IMG_0558

In ‘onze tijd’ hadden boeren op een gemengd bedrijf een paar varkens, een trekpaard, hooguit een stuk of 15 koeien (in een grupstal) en een toom kippen op het erf. Dat laatste als liefhebberij van de boerin, maar ook voor de verkoop op de eiermarkt. Alle beetjes helpen. De koeien werden nog met de hand gemolken, de melkbussen dagelijks met paard en wagen opgehaald en naar de plaatselijke melkfabriek gebracht. Koeien eindigden na jaren trouwe dienst bij slagerij J. van de Ven. Bij ons slagerij Meijer. Een tijdsbeeld. Allemaal verdwenen met Europese subsidies voor ongekende schaalvergroting. Laten we trouwens de boerderijhond niet vergeten. Verdelgers van ratten en ander ongedierte en beruchte bewakers van het erf. Toen had een hond het nog de hele dag druk.

De maandagse eiermarkt in ons dorp staat ook in Bielemans boek. Inderdaad met dorpspomp (die staat er nog steeds, rechts voor de kerk) en met het gemeentehuis links op de achtergrond. Daar zal nu wel een tapijthal inzitten, of een coffeeshop. Let ook op de boerinnen met traditionele knipmuts. Mooi, maar voorgoed voorbij.

eiermarkt

Bieleman is landbouwhistoricus aan de Universiteit Wageningen. Zijn boek is voor een deel gewijd aan moderne teelttechnieken en fokdoelen. De teelttechnieken zijn veranderd, maar de fokdoelen niet. Want of je nu varkens, koeien of kippen fokt, landbouwdieren moeten kunnen leven op een sober rantsoen, een goede gezondheid hebben (weinig kosten aan de veearts) en beschikken over een uitstekende (re)productiviteit. Bieleman heeft het niet over de fokdoelen voor honden, dat valt buiten het bestek van zijn boek.

Bij de rashondenfokkerij is de nadruk op zoiets ongrijpbaars als ‘schoonheid’ komen te liggen (ik laat de hysterie rondom het behoud van raszuiverheid even voor wat het is, daar heb ik al genoeg over gezegd). Ook komt er iets om de hoek kijken wat we emotie noemen en dat vertroebelt een goed zicht op zo ongeveer alles in de rashondenfokkerij! Ook hier niets nieuws onder de zon. Een deel van Bielemans boek gaat over het positieve effect van heterosis (de bastaardkracht), want ook in de de landbouw (gewassen) en veeteelt (koeien, varkens en kippen) had men voortdurend met inteelt (lijnteelt) te maken. Heterosis is bij sommige fokkers van rashonden zo ongeveer de grootste vloek in de heilige kerk van raszuiverheid, maar bij de fok van landbouwdieren is het de gewoonste zaak van de wereld. Ik wil jullie dit stukje niet onthouden. Ter overdenking, zullen we maar zeggen. Wat was ook alweer het Nederlandse woord voor ‘outcross?’

bieleman 1

Tot slot. Het citaat hieronder (niet van Bieleman overigens) over de wolvenpopulatie in Zweden is misschien niet helemaal vergelijkbaar met gedomesticeerde hondenpopulaties, maar inteelt- en uitteelteffecten gelden in principe voor elke populatie.  De natuur discrimineert niet.

wolven

Dit bericht werd geplaatst in Algemeen, Erfelijkheid en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef je reactie:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s